Yoga en onthechting. Onthechting: yoga sutra’s (11-16)

Yoga Sutra 11: Geheugen is het terugkomen van waargenomen objecten in bewustzijn.

Dez yoga Sutra doelt op het feit dat onze hersens geen verschil maken tussen een echt object en een gedachte over het object. Als je bijvoorbeeld nadenkt over iets ergs wat gaat gebeuren in de toekomst gaat je hart sneller kloppen. In die zin komen de waargenomen objecten voor ons gevoel dus ook echt terug als je er alleen al aan denkt.

Yoga Sutra 12: Gedachtes kun je controleren door het oefenen in onthechting

Yoga Sutra 13: Oefenen is het volgen van de disciplines die zorgen voor permanente controle over de gedachten stromen.

Yoga Sutra 14: De beoefening wordt stevig verankerd als het voor langere tijd, zonder onderbreking, met oprechte toewijding is gecultiveerd.

Yoga Sutra 15: Onthechting is zelf controle, het is vrij zijn van verlangen naar wat kan worden gezien of gehoord.

Yoga Sutra 16: Door kennis van het ware zelf stopt het verlangen naar elke manifestatie van de natuur, dat is de hoogste graad van onthechting.

Met yoga beter hechten door onthechting

Hechting is het enige wat telt in dit leven. Niet hechting aan het materiele, maar hechting aan je mede mens. Door je steeds meer te onthechten van het materiele leer je steeds dieper hechten aan je medemens. Je kunt niet anders dan diep ongelukkig zijn als je niet verbinding kunt zoeken met de mensen om je heen. Verbinding met je collega’s, vrienden, de mensen in je buurt, je kinderen en partner. We houden vaak vast aan dingen die niet belangrijk zijn waardoor we de grip verliezen op de mensen die ons gelukkig maken. Vaak doen we dit met de beste bedoelingen, bijvoorbeeld om geld te verdienen om ons gezin te onderhouden.Omdat je geliefde geen deadline stelt voor het krijgen van aandacht zal je werk bijna alle aandacht krijgen.

Deze yoga sutra wordt vaak verkeerd geïnterpreteerd. Er wordt dan gezegd dat als je  je onechte zelf hebt gedood alles al één is in liefde en je dus niemand meer nodig hebt om gelukkig te worden. Naar mijn mening is dit het gevaarlijkste aspect van de spiritualiteit, het idee dat je  niemand nodig hebt, het geluk alleen kunt maken. Ik zelf heb via yoga lang gestreefd naar deze toestand van onthechting, een toestand waarin ik niemand meer nodig had voor mijn geluk. Een toestand waarin je niet langer meer bang hoeft te zijn om mensen te verliezen, omdat de onthechting op alle fronten heeft plaats gevonden.

Volgens de yoga is geluk een relatie kwestie

Het streven naar nirvana en geluk,  of dit nu via yoga, zelfontwikkeling of de kerk wordt nagestreefd, is naar mijn mening gebaseerd op het zoeken naar een manier om beter om te kunnen gaan met de pijn en onzekerheid die gepaard gaat met het aangaan van relaties. Je kunt niet zonder relaties, maar als je ze hebt lijkt het je grootste bron van pijn te zijn. De oplossing die yoga en spiritualiteit geeft is om niet langer van een selectie mensen en dingen te houden, maar om van alles en iedereen evenveel te houden. Als je immers van iedereen evenveel houdt maakt het ook niet meer uit als er één van die mensen weg valt. Dat niemand dit zo ervaart komt volgens hen doordat bijna niemand via de yoga verlicht is geworden, omdat de onthechting nog niet compleet is.

Hoe hechter de relatie, hoe groter de angst en pijn als deze verbinding wordt bedreigt of verbroken. De meeste mensen proberen zich daarom te beschermen tegen een te sterke binding, durven zich niet echt helemaal te geven aan de ander. Hier zien we dus dat de onthechting juist alleen plaats vindt ten opzichte van de mensen die het meest nabij zijn. De eerste reactie na een pijnlijke interactie is om jezelf te beschermen, zoeken naar een mogelijkheid om te voorkomen dat je de volgende keer weer recht in je hart wordt geraakt.

Yoga zet je open naar de ander

Naar mijn mening kun je beter proberen om je nog meer te geven aan andere mensen. Probeer je tijdens iedere ontmoeting zo open te zetten dat het voelt alsof je de ander je hart volledig geeft. Met open armen laat je in volledige kwetsbaarheid alles van jezelf zien, zodat je de ander een gigantisch arsenaal aan munitie geeft om jou volledig te vernietigen. Dit is echte overgave, je kunt wel aardig doen tegen een casiere, of de buurman, maar kun je jezelf volledig geven aan de mensen die je het meeste zouden kunnen kwetsen? Als je via yoga of een andere discipline begint met jezelf kwetsbaar en open op te stellen naar de ander kun je er achter komen dat het juist moeilijker is om in alle kwetsbaarheid liefde te geven aan de mensen waar je het meest aan gehecht bent.

Echte onthechting vindt dus plaats door je minder aan materiële zaken te durven hechten, zoals of je het goede inkomen en je mooie huis in de toekomst zult behouden. Daartegen over staat dat onthechting alleen volledig kan zijn als je je volledig durft te geven aan de mensen die dicht bij je staan, waardoor je het ego minder actief probeert te beschermen tegen afwijzing en verdriet. Echte onthechting is dus zonder angst en met open armen het leven tegemoet treden.

Alternative Text

Janco König is klinisch psycholoog en meester in de rechten. Hij is gespecialiseerd in mindfulness-interventies en meditatie voor stressreductie. Hij geeft sinds 2009 mindfulnesstrainingen en heeft meer dan tien jaar persoonlijke ervaring met mindfulness en andere meditatiedisciplines. Zijn passie is zelfontdekking en ontwikkeling in zichzelf en anderen.