Met yoga de leegte & het niets ervaren (yoga Sutra 10)

Hoe kom je met yoga & meditatie in de leegte?

Yoga Sutra 10: Slaap is een gedachte over het niets.

Volgens de Yoga Sutra’s is de ervaring die wij ons herinneren van onze slaap iets anders dan het niets dat we tijdens meditatie kunnen ervaren. Tijdens meditatie probeer je de concentratie niet te richten op je gedachtes. Je kunt je aandacht op iets anders concentreren, zoals je ademhaling. Als je echter het niets wilt ervaren, het niets dat monniken en yoga beoefenaren ook wel de leegte of leegheid noemen, moet je de aandacht nergens op concentreren.

Yoga en stilte

De meeste yoga studenten beginnen met het concentreren van de aandacht in één ding zoals bijvoorbeeld je ademhaling, een lichaamsgevoel of een object. Als je tijdens yoga of meditatie het niets wilt ervaren waarin alle gevoelens en gedachtes komen en gaan zul je de aandacht nergens op moeten concentreren, omdat je anders door naar het iets te kijken het niets niet kunt zien. Hierdoor ben je nogsteeds bewust van alle gevoelens en gedachten, maar ben je tegelijk bewust van dat tijdloze, ruimtelijk stille niets waarin de dingen komen en gaan. Je zou het de stilte kunnen noemen waarin de geluiden komen en gaan en de ruimte waarin de vormen zijn. Stilte is mooi voorbeeld van leegte, omdat het eigenlijk nooit stil is. Zelfs in de stilste kamer hoor je nog het bloed langs je oren stromen. Stilte is dus niet afwezigheid van geluid, maar meer de leegte waarin het geluid aanwezig is.

Het canvas van aandacht  is de leegte

Je kunt dus ook het niets ervaren terwijl er van alles aanwezig is in dat niets. Tijdens de yoga of meditatie beoefening zal dit meestal ook het geval zijn. Het niets ervaar je door het canvas waarop de gedachtes, geluiden en vormen komen en gaan waar te nemen. Als je je teveel focust op de dingen op het canvas kun je het canvas niet meer waarnemen. Tijdens de yoga en je meditatie is het dus goed om je aandacht te openen voor meerdere prikkels tegelijkertijd. Hierdoor ga je van focus naar open focus en heb je kans dat je het canvas waar kunt nemen. Eerst zul je het canvas alleen zien als er een heel kort moment even geen geluid of gedachte is. Als je wat meer yoga beoefend zul je ook tegelijkertijd met de dingen de leegte kunnen waarnemen.

Tijdens de yoga je aandacht als een schijnwerper groter en kleiner maken

Als je tijdens de yoga onrustig wordt van het loslaten van je aandacht kun je ook proberen om heel geleidelijk je focus los te laten. Je kunt je bijvoorbeeld tijdens de yoga heel erg focussen op je ademhaling. Deze focus kun je een beetje loslaten zodat je iets meer geluid hoort of je lichaam voelt. Als je dan onrustig wordt kun je de aandacht iets minder ruim maken zodat je je hoofdzakelijk weer op de ademhaling focust. Zo gebruik je de aandacht als een schijnwerper en kun je als je onrustig wordt steeds weer terugvallen op je ademhaling. Hoe vaker je yoga beoefend hoe sneller je comfortabel zult worden met het openen van je aandacht schijnwerper. Het is fijner om tijdens de yoga je aandacht in een open focus te hebben, omdat het focussen veel energie kost. Je hebt tijdens de dag al genoeg gefocust zodat het fijn is om tijdens de yoga even de aandacht te ontspannen.

Wil je met yoga wel de leegte nastreven?

In deze Yoga Sutra wordt gesproken over droomloze slaap. Tijdens deze slaap is het niets natuurlijk net zo goed aanwezig, echter omdat je als je wakker wordt alleen je dromen kunt herinneren, kun je niet zeggen dat je het niets bewust hebt ervaren. Dit niets kun je wel bewust ervaren als je na de yoga tijdens de meditatie je aandacht volledig los laat en nergens in focust. Het is echter maar de vraag of je dit niets wel wilt ervaren. Er zijn gradaties van niets te ervaren. Je kunt het niets ervaren terwijl je nog bewust bent van alle dingen die zich in het niets manifesteren. Je kunt het niets ook in pure vorm ervaren. Ikzelf heb na mijn yoga beoefening tijdens meditatie een keer deze puren vorm ervaren en vond het niet een staat van zijn die uitnodigde om er lekker in te blijven hangen. Dit was voor mij gek, want ik ben altijd dol op transcenderen in het niets geweest. Het pure niets was echter zo intens niets dat ik alle oriëntatie kwijt was met betrekking tot wie of wat ik zelf was.

Wat wil je dan wel met yoga nastreven?

De boodschap was voor deze yoga beoefenaar duidelijk: je bent hier nu. In dit menselijk bewustzijn is het de bedoeling om het iets in het niets tegelijkertijd waar te nemen en te leven. Door yoga moet je dus ook niet streven naar het transcenderen van het leven, maar juist proberen nog meer hier te zijn in het moment zelf. Hierin zoek je dus tijdens de yoga en het gewone leven de dingen in het niets meer op, in plaats van er voor weg te vluchten door het niets te zoeken. Yoga is dus een weg naar de dingen en de mensen toe. Het transcenderen kan nog steeds in yoga en het leven, maar zit hem meer in het oplossen met je omgeving. Dit doe je door steeds meer te zien dat je niet een los staand stukje leven bent, maar een menselijk stukje energie dat leeft dankzij zijn verbinding met alles.

Alternative Text

Janco König is klinisch psycholoog en meester in de rechten. Hij is gespecialiseerd in mindfulness-interventies en meditatie voor stressreductie. Hij geeft sinds 2009 mindfulnesstrainingen en heeft meer dan tien jaar persoonlijke ervaring met mindfulness en andere meditatiedisciplines. Zijn passie is zelfontdekking en ontwikkeling in zichzelf en anderen.